DİYARBAKIR - BHA
Diyarbakır’ın fethinin ardından 639 yılında, kentin en büyük kilisesi olan Mar Toma Kilisesi’nin camiye dönüştürülmesiyle oluşturulan Ulu Cami’nin kesin yapım tarihi bilinmiyor. Anadolu’nun en eski camilerinden biri olarak kabul edilen yapı, Müslümanlar tarafından 5. Harem-i Şerif olarak da biliniyor.
1091 yılında kapsamlı bir onarımdan geçirilen cami, plan özellikleri bakımından Şam Emeviye Camii’nin Anadolu’daki yansıması olarak değerlendiriliyor. Diyarbakır’da hüküm süren farklı devletler tarafından önem verilen yapı, çeşitli dönemlerde onarılarak günümüze ulaştı.
Büyük Selçuklu Hükümdarı Melikşah, İnal ve Nisanoğulları, Anadolu Selçuklu Hükümdarı II. Gıyaseddin Keyhüsrev, Artuklular, Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan ve Osmanlı padişahlarına ait kitabe ve fermanlar, caminin farklı bölümlerinde yer alıyor. Bu izler, yapının farklı dönemlerde gördüğü ilgiyi ve tarihsel önemini ortaya koyuyor.