Türkiye'de tarım sektöründe yaşananlar tüketiciyi derinden etkiliyor. Üretici ve market arasındaki fiyat uçurumu giderek artarken, son olarak karpuzda yaşanan %600'lük fark şaşkınlık yarattı. Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar'ın açıklamalarıyla gündeme gelen bu durum, tarımsal girdilerdeki artış ve üreticinin yaşadığı zorlukları gözler önüne seriyor. Peki, bu durumun arkasındaki nedenler neler? Tüketici bu yüksek fiyatlar karşısında ne yapmalı? İşte tüm detaylar...
ANKARA-BHA
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Haziran ayına ilişkin üretici-market fiyat farkları ve tarımsal girdi fiyatlarındaki artışları değerlendirdi.
İran-İsrail savaşı nedeniyle gübre fiyatlarının hızla yükseldiğini belirten Bayraktar, Türkiye’nin gübre hammaddesinde yüzde 90 dışa bağımlı olduğunu vurguladı.
"Savaşın sevkiyat yollarını kısıtlaması, gübre fiyatlarını artırdı" diyen Bayraktar, ÜRE gübresinin fiyatının bir ayda yüzde 38,5 artarak 27 bin 192 liraya, yıllık ise yüzde 99,4 yükseldiğini açıkladı.
Verilere göre DAP gübresi yüzde 12,9 artışla 30 bin 521 liraya, 20.20.0 kompoze gübre yüzde 10,7 artışla 19 bin 198 liraya ulaştı. Amonyum Sülfat ve Amonyum Nitrat gübreleri de sırasıyla yüzde 6 ve yüzde 3,1 zamlanırken, mazot fiyatı ise aylık yüzde 6,2, yıllık yüzde 15,1 artarak litre başına 49,89 TL’ye yükseldi. Süt ve besi yemi fiyatları yüzde 30, elektrik fiyatları ise yüzde 47 arttı.
TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, mısır, ayçiçeği ve çeltik gibi ürünlerin gübreleme döneminde yüksek fiyatlar nedeniyle çiftçilerin zorlanacağını, gübre alımı yapamayanların verim kaybı yaşayacağını belirtti. Nisan’daki zirai don ve tarımsal kuraklığın meyve ve tahıl üretimini olumsuz etkilediğini ifade eden Bayraktar, artan girdi fiyatlarının ise zararı büyüteceğini söyledi. Bayraktar, çiftçilere destek için 2025 tarım desteklerinin artırılmasını talep etti.
Üretici-market arasında fiyat farkı rekor kırdı
Öte yandan Haziran ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkı karpuzda yüzde 600’e ulaştı.
Üreticide 2 TL olan karpuz, markette 14 TL’ye satıldı. Kuru soğan yüzde 284, kabak yüzde 261,6, nohut yüzde 225,5 ve kuru fasulye yüzde 220,8 farkla takip etti.
Markette limon yüzde 42 artarken, karpuz yüzde 67,5 düşüşle en fazla fiyatı azalan ürün oldu.
Üreticide ise kırmızı mercimek yüzde 43,1 artışla rekor kırarken, karpuz yüzde 89,5 düşüş gösterdi.
Seçilmiş Ürünlerde 27 Haziran 2025 Üretici, Hal, Pazar ve Market Fiyatları (TL/kg)
ÜRÜNLER
Fiyat (TL/kg)
Fiyat Farkı (Yüzde)
Üretici
Hal
Pazar
Market
Hal/Üretici
Pazar/Üretici
Market/Üretici
Karpuz
2,00
9,92
12,5
14,00
396,00
525,00
600,00
Kuru Soğan
4,63
9,20
13,33
17,78
98,70
187,98
284,03
Kabak
10,38
19,30
27,50
37,52
86,02
165,06
261,63
Nohut
31,56
52,00
115,00
102,73
64,77
264,39
225,49
Kuru Fasulye
33,29
47,00
85,00
106,80
41,18
155,33
220,83
Salatalık
8,10
15,20
20,00
25,69
87,65
146,91
217,11
Sivri Biber
15,30
22,30
40,42
47,90
45,75
164,16
213,05
Domates
13,30
28,80
34,04
40,98
116,54
155,95
208,12
Kuru İncir
170,00
500,00
513,60
194,12
202,12
Patlıcan
12,20
19,10
26,17
36,66
56,56
114,48
200,48
Yeşil Mercimek
29,33
52,00
80,00
85,32
77,29
172,76
190,88
Marul (adet)
13,00
16,60
25,82
37,54
27,69
98,59
188,76
Kuru Üzüm
110,00
290,00
293,37
163,64
166,70
Patates
8,13
12,83
17,33
20,81
57,84
113,20
155,91
Yeşil Soğan (Demet)
17,00
19,18
33,33
43,18
12,79
96,08
153,99
Havuç
18,00
24,00
34,25
45,33
33,33
90,28
151,82
Çilek
57,36
96,67
113,34
133,96
68,53
97,59
133,54
Y. Fasulye
35,00
59,38
76,00
78,62
69,64
117,14
124,64
Limon
45,00
66,50
83,33
100,18
47,78
85,19
122,62
Maydanoz (adet)
7,90
8,10
12,00
17,44
2,53
51,90
120,75
Antep Fıstığı
340,00
700,00
748,44
105,88
120,13
Pirinç
43,33
52,00
70,00
93,99
20,01
61,55
116,91
Kırmızı Mercimek
32,83
49,00
65,00
69,17
49,25
97,99
110,69
Elma
37,50
40,40
62,08
76,08
7,73
65,56
102,87
Fındık (iç)
360,00
650,00
662,49
80,56
84,03
Kuzu Eti
509,35
867,50
70,32
Zeytinyağı
194,06
324,85
67,40
Kuru Kayısı
350,00
550,00
573,09
57,14
63,74
Kiraz
340,00
350,00
433
556,59
2,94
27,35
63,70
Dana Eti
458,85
709,24
54,57
Yumurta
3,25
4,50
4,70
38,46
44,62
Beyaz peynir
293,14
Kaşar peyniri
377,09
Yoğurt
63,34
Tereyağ
433,37
Mısırözü yağı
99,03
Ayçiçek yağı
83,24
Tavuk Eti
112,52
Toz şeker
50,07
Fiyat değişimlerin nedenleri
TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, kırmızı mercimek ve maydanoz fiyatlarının arz azlığı, sivri biberin talebin artması, limonun ise don kaynaklı rekolte düşüşü nedeniyle yükseldiğini belirtti. Salatalık, patlıcan, domates ve kabakta arz artışı fiyatları düşürdü.
Bu arada Adana’daki aşırı sıcaklar domates fiyatlarını daha da aşağı çekti. Karpuzda ise ekim alanlarının artması ve talebin düşük olması fiyatları 1,5 TL’ye geriletti.
Kuru soğan ve patateste üretim artışı, düşük taleple birleşince fiyatları düşürdü.
TZOB'un son verilerine göre, karpuzdaki fiyat farkı %600'ü aşarak rekor kırdı. Üreticide 2 TL olan karpuz, marketlerde 14 TL'ye kadar çıkabiliyor. Bu durum, tarımsal girdi maliyetlerindeki artış, gübre fiyatlarındaki yükseliş ve lojistik sorunları gibi birçok faktörden kaynaklanıyor. Uzmanlar, artan maliyetler ve kuraklık gibi sorunlarla boğuşan çiftçinin desteklenmesi gerektiğini vurgularken, tüketicinin de bilinçli alışveriş yaparak bu duruma tepki göstermesi gerektiğinin altını çiziyor. Haberimizde, üretici ve tüketicinin yaşadığı zorluklara, fiyatlardaki dalgalanmanın nedenlerine ve çözüm önerilerine yer verdik.