Bahar aylarının sürprizleri, tarım dünyası için her zaman büyük bir riski beraberinde getirir: Zirai don. Özellikle çiçeklenme döneminde yaşanan ani sıcaklık düşüşleri, meyve ağaçları ve sebze tarlalarında geri dönülmez hasarlara yol açarak, üreticilerin yıllık kazançlarını bir anda eritebiliyor. Geçmiş yıllarda yaşanan don felaketleri, fındıkta, çayda ve üzüm bağlarında devasa kayıplara neden olurken, kayısı fiyatlarını dahi küresel çapta dalgalandırmıştı. Ancak bu yıkıcı doğal olaya karşı alınabilecek etkili önlemler mevcut. Modern sulama sistemlerinden rüzgar koruma duvarlarına, bitkilerinizi soğuktan korumanın ve veriminizi güvence altına almanın yollarını bu yazımızda bulacaksınız. Unutmayın, doğru stratejilerle geleceğinizi don vurmaz!

Bahar aylarında ani sıcaklık düşüşleri, meyve ağaçları ve sebze üretimi için ciddi tehlike oluşturuyor.

Özellikle çiçeklenme döneminde meydana gelen zirai don olayları, bitkilerin gelişim döngüsünü kesintiye uğratarak verim kayıplarına yol açabiliyor. Uzmanlar, çiftçilerin don riskini etkin şekilde yönetebilmesi için modern sulama ve iklim kontrol sistemlerine yönelmesi gerektiğini vurguluyor.

2025 yılının Mart ve Nisan aylarında yaşanan don felaketi, son 30 yılın en ağır tarımsal bilançosunu oluşturmuştu.

Fındıkta yüzde 60, çayda yüzde 30–35 ve üzüm bağlarında bazı bölgelerde yüzde 80’e varan rekolte kayıpları yaşanmış, kayısı fiyatları ton başına 5 bin dolardan 11 bin doların üzerine çıkarak piyasalarda dalgalanmalara yol açmıştı.

İklim değişikliği ile mevsimsel sıcaklık dalgalanmalarının artması, don riskinin sıklığını ve şiddetini yükseltiyor. Uzmanlar, özellikle 0°C’nin altındaki sıcaklıkların bitkilerde don hasarına yol açabileceğini, -2°C ve altındaki sıcaklıkların ise çoğu bahçe bitkisi için tehlike oluşturduğunu belirtiyor. Bu nedenle çiftçilerin, bahçelerde rüzgâr koruma duvarları inşa ederek ve bitkilerin soğuk hava akımlarına karşı dayanıklılığını artıran yöntemleri uygulayarak riskleri azaltmaları tavsiye ediliyor.

Donla mücadelede aktif yöntemler arasında mikro-sprinkler sistemleri öne çıkıyor. Suyun kontrollü şekilde atomize edilmesiyle bitkilerin etrafında koruyucu bir mikro iklim oluşturuluyor ve bu sayede don riski önemli ölçüde azaltılıyor.

Uzmanlar, mikro-sprinkler sistemlerinin yanı sıra sisleme ve sıcak hava akımı uygulamalarının da bahçelerde sıcaklık dengesini koruyarak bitkilerin don hasarına karşı korunmasına yardımcı olduğunu söylüyor.

Meyve ve sebze üretimi için kritik bir tehdit unsuru olan zirai don olayları, özellikle bahar aylarında aniden düşen sıcaklıklarla birlikte ciddi verim kayıplarına yol açmaktadır. Geçtiğimiz yıllarda yaşanan don felaketleri, fındıkta %60, çayda %35 ve bazı üzüm bağlarında %80'e varan rekolte düşüşleriyle tarım sektörünü derinden etkilemiş, global piyasalarda dahi ürün fiyatlarını alt üst etmiştir. İklim değişikliği ile birlikte artan mevsimsel sıcaklık dalgalanmaları, don riskini daha da artırmakta ve çiftçilerin acil önlem almasını gerektirmektedir. Uzmanlar, bu durumla mücadele için pasif yöntemler olan rüzgar koruma duvarları ve bitki dayanıklılığını artırma tekniklerinin yanı sıra, mikro-sprinkler sistemleri, sisleme ve sıcak hava akımı gibi modern ve aktif donla mücadele çözümlerinin önemini vurgulamaktadır. Bu yöntemler, bitkilerin etrafında koruyucu bir mikro iklim oluşturarak don hasarının önüne geçmekte ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini sağlamak adına hayati bir rol oynamaktadır. Üreticilerin gelecekteki verim kayıplarını minimize etmek için bu modern teknikleri benimsemesi büyük önem taşımaktadır.