Modern çalışma hayatının vazgeçilmez bir parçası olan vardiyalı sistemler, milyonlarca çalışanın günlük rutininin bir parçası. Ancak uzmanlar, bu çalışma düzeninin görünmeyen bir bedeli olabileceği konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor. Vücudumuzun doğal uyku-uyanıklık döngüsünü yöneten melatonin hormonunun, vardiyalı işler nedeniyle nasıl tehdit altında olduğunu biliyor musunuz? Düzensiz çalışma saatlerinin sadece yorgunluk değil, aynı zamanda kronik uyku problemlerine yol açabileceği ortaya çıktı. Peki, sağlığınızı ve uyku kalitenizi korumak için neler yapmalısınız? İşte detaylar...

Uykuya dalmakta zorlanmak ve gece boyunca uykunun sık bölünmesi, günlük yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilen yaygın sorunlar arasında yer alıyor. Bu noktada vücudun doğal uyku düzeninde rol oynayan hormonlar önem kazanıyor. Uykuya dalmayı kolaylaştıran ve gece uykusunu sürdürmeyi etkileyen melatoninin, bu döngünün önemli bir parçası olduğunu belirten Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Yaşar Kütükçü, “Melatonin karanlıkta beyin tarafından salgılanan doğal bir hormondur ve uyku düzeninin sağlanmasına katkı sağlar. Gece ışığa maruz kalmak gibi bazı yanlış gündelik alışkanlıklar ise bu hormonun salgılanmasını azaltabilir” dedi.

Sirkadiyen ritim olarak tanımlanan vücudun iç saatinin gece ve gündüz döngüsünü düzenlediğini, bu düzenin de melatoninin doğal salgılanma ritmiyle birlikte çalıştığını belirten Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi'nden Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Yaşar Kütükçü, “Bu ritmin bozulması uykuya dalma güçlüğü ve uykusuzluk gibi sorunlara yol açabilir. Özellikle farklı saatlerde uyuyup uyanmayı gerektirebilen vardiyalı çalışma modeli gibi nedenler uyku düzenini olumsuz etkileyebilir. Günlük yaşamda uyku saatlerinin değişkenlik göstermesi, vücudun gece ve gündüz dengesini şaşırtarak uykuya geçiş sürecini zorlaştırabilir ve bu durum melatoninin doğal salgılanma düzenini de olumsuz etkileyebilir” dedi.

Melatonin desteği uyku-uyanıklık döngüsünü destekleyebilir

Melatonin, vücutta doğal olarak salgılanan bir hormon olmasının yanı sıra, bazı durumlarda takviye olarak da kullanılabiliyor. Melatonin takviyelerinin tablet, kapsül, ağızda dağılan tablet, damla, sprey ya da çiğnenebilir formlar gibi farklı seçeneklerle sunulduğunu ifade eden Kütükçü, “Bu farklı formlar, melatoninin takviye olarak kullanımında kişilerin tercih ve kullanım alışkanlıklarına göre çeşitlilik gösterebiliyor. Özellikle uyku-uyanıklık döngüsünün bozulduğu durumlarda melatonin takviyeleri, vücudun doğal ritmini desteklemeye yönelik bir seçenek olarak değerlendirilebiliyor” dedi.

Takviyelerde kişisel farklılıklar dikkate alınmalı

Melatonin desteğinin herkes için uygun olmayabileceğini de sözlerine ekleyen Kütükçü, “Tüm takviyelerin yan etkileri ve ilaç etkileşimleri mutlaka göz önünde bulundurulmalı. Örneğin melatonin takviyesine, epilepsi hastaları ve kan sulandırıcı ilaç kullanan kişilerin mutlaka doktor kontrolünde başlaması gerekir. Bazı kişilerde alerjik etkiler bile görülebilir. Benzer şekilde hamileler ve emziren annelerde de melatonin desteğinin güvenilirliğini gösteren yeterli çalışma olmadığı için önerilmez, yaşlı bireylerde ise gün içinde artmış uyku haline yol açabilir” dedi.

Kaynak: (KAHA) Kapsül Haber Ajansı

Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi'nden Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Yaşar Kütükçü'nün açıklamalarına göre, vardiyalı çalışma düzeni, vücudun doğal uyku hormonu olan melatonin salgılanmasını olumsuz etkiliyor. Karanlıkta beyin tarafından salgılanan melatonin, uyku düzeninin temel taşıyıcısıdır ve gece ışığa maruz kalmak gibi alışkanlıklar bu salgılanmayı azaltır. Sirkadiyen ritmin bozulmasıyla uykuya dalma güçlüğü ve uykusuzluk sorunları baş gösterir. Melatonin takviyeleri, bozulan uyku-uyanıklık döngüsünü desteklemek için bir seçenek olsa da, herkes için uygun değildir. Özellikle epilepsi hastaları, kan sulandırıcı kullananlar, hamileler, emziren anneler ve yaşlı bireylerin doktor kontrolünde veya hiç kullanmaması gerektiği vurgulanmıştır. Bu detaylı analiz, vardiyalı çalışanların uyku sağlığını korumak ve melatonin dengesini gözetmek adına önemli ipuçları sunmaktadır.