Türkiye'nin geleceği için hayati önem taşıyan tarım sektöründe alarm zilleri çalıyor. Yeni su/tarım yılının ilk iki ayı, ülke genelinde ortalama yağışların uzun yıllar ortalamasının %19 altında kalmasıyla endişe verici bir tablo çizdi. Bu durum, özellikle çiftçiler ve gıda güvenliği açısından büyük soruları beraberinde getiriyor. Harita üzerinde İzmir'in batısı ve Çanakkale gibi bazı bölgelerde sevindirici artışlar yaşanırken, Adana, Mersin ve Güneydoğu Anadolu gibi kritik tarım alanlarında %60'ları aşan düşüşler gözlendi. Gelecekte bizi bekleyen su kıtlığı ve tarımsal verim düşüşü risklerini anlamak için bu bölgesel farklılıkların derinlemesine incelenmesi gerekiyor.
ANKARA - BHA
Su/tarım yılı yağışları, her yıl 1 Ekim’de başlayıp takip eden yılın 30 Eylül’üne kadar olan dönemde değerlendiriliyor. Uzun yıllar ortalamasına göre (1991-2020) ekim-kasım aylarında Türkiye genelinde 107,7 milimetre yağış ölçülürken, geçen yılın aynı döneminde bu rakam 81,6 milimetre olarak kaydedildi. 2026 su/tarım yılının ilk iki ayında ise ülke genelinde ortalama 86,9 milimetre yağış düştü.
Bölgesel farklılıklar dikkat çekti
İki aylık dönemde bazı bölgelerde yağışlarda belirgin artışlar görülürken, bazı illerde ciddi düşüşler yaşandı. İzmir’in batısı ile Çanakkale ve Balıkesir çevrelerinde yağışlar yer yer yüzde 100’ün üzerinde artış gösterdi. Buna karşılık Adana, Mersin, Gaziantep, Kilis, Şanlıurfa, Mardin, Erzurum ve Artvin çevrelerinde yağış miktarları yüzde 60’ın üzerinde azaldı.
Bölgesel değerlendirmede, Marmara ve Ege bölgelerinde su yılı yağışları mevsim normallerinin üzerine çıkarken, diğer bölgelerde normallerin altında kaldı. Normale göre en yüksek azalma oranı yüzde 49 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde ölçüldü.
En fazla yağış Çanakkale’de kaydedildi
2026 su/tarım yılının ilk iki ayında en az yağış 29,7 milimetre ile Şanlıurfa’da, en fazla yağış ise 231,5 milimetre ile Çanakkale’de ölçüldü. Normaline göre en yüksek artış yüzde 56 ile yine Çanakkale’de gerçekleşirken, normaline göre en fazla düşüş yüzde 61 ile Gaziantep’te kayıtlara geçti.
Öte yandan, 2026 su yılı yağışları Trabzon’da son 51 yılın, Rize’de ise son 12 yılın en düşük seviyesine inerken; Çanakkale’de son 15 yılın, İzmir’de son 12 yılın ve Sivas’ta ise son 11 yılın en yüksek yağışları yaşandı.
2026 su/tarım yılının başlangıcında kaydedilen yağış verileri, Türkiye'nin su yönetimi ve tarım politikaları için acil eylem planları gerektirdiğini bir kez daha ortaya koydu. Ekim-kasım döneminde ülke genelinde ortalama yağışlar, uzun yıllar ortalamasının (107,7 mm) oldukça altında, 86,9 mm olarak ölçüldü. Bu %19'luk düşüş, toplam su kaynakları üzerindeki baskıyı artırırken, bölgesel çapta yaşanan büyük farklılıklar da dikkat çekici. Özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde %49'a varan azalma oranları, buğday, mercimek gibi temel ürünlerin yetiştirildiği bu coğrafyalar için ciddi riskler barındırıyor. Çanakkale'de son 15 yılın, İzmir'de son 12 yılın en yüksek yağışları kaydedilirken, Trabzon ve Rize'de ise son 51 ve 12 yılın en düşük seviyelerine inilmesi, iklim değişikliğinin Türkiye'deki etkilerinin ne denli dengesiz ve yerel olabileceğini gösteriyor. Gelecekte sürdürülebilir bir tarım ve su güvenliği için bu bölgesel dinamiklerin iyi analiz edilmesi ve stratejik adımların atılması büyük önem taşıyor.
