Türkiye'nin nükleer enerji güvenliği alanında tarihi bir adım atıldı! Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), bugünkü Resmi Gazete'de yayımladığı yönetmelik değişikliği ile bağımsız gözetim faaliyetlerinin kapsamını radyoaktif atık tesislerini de içerecek şekilde genişletti. Bu stratejik hamle, nükleer tesislerin yanı sıra, radyoaktif atıkların yönetimi ve depolanmasına yönelik süreçlerde de uluslararası standartlarda bağımsız denetimi zorunlu kılıyor. Yeni düzenlemeyle Bağımsız Gözetim Şirketlerinin (BGŞ) yetkileri artırılırken, habersiz denetimler ve mali bağımsızlık gibi kritik unsurlar güvence altına alınıyor. Aynı zamanda, kuruluşlara getirilen sıkı yükümlülüklerle olası uygunsuzlukların önüne geçilmesi hedefleniyor. Yangın güvenliği gibi hayati konuların da bağımsız gözetim kapsamına alınmasıyla, nükleer tesislerdeki risk yönetimi çok daha kapsamlı bir boyuta taşınıyor. Bu köklü değişiklikler, ülkemizin nükleer enerji geleceğini daha güvenli ve şeffaf bir zemine oturtuyor.
Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), nükleer tesislerde yürütülen bağımsız gözetim faaliyetlerine ilişkin yönetmelikte kapsamlı değişikliklere gitti.
Bugünkü Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle yönetmeliğin adı “Nükleer Tesislerde ve Radyoaktif Atık Tesislerinde Bağımsız Gözetim Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik” olarak değiştirildi.
Yapılan değişiklikle birlikte bağımsız gözetim uygulamaları artık yalnızca nükleer tesisleri değil, radyoaktif atık tesislerini de kapsayacak. Böylece radyoaktif atıkların yönetimi ve depolanmasına ilişkin süreçler de bağımsız denetim mekanizmasının kapsamına alınmış oldu.
Düzenleme, Bağımsız Gözetim Şirketlerinin (BGŞ) görev ve yetkilerini de genişletiyor. BGŞ’ler gözetim faaliyetlerini tamamen bağımsız yürütecek, kontrol noktalarını kendileri belirleyecek ve gerekli gördüklerinde habersiz denetimler yapabilecek. Ayrıca gözetim sonuçlarına bağlı ödeme yapılmasını öngören sözleşme hükümlerine izin verilmeyecek.
Yeni kurallarla kuruluşlara da önemli yükümlülükler getirildi. Kuruluşlar, gözetim faaliyetlerine ilişkin iletişim yöntemlerini, uygunsuzlukların giderilme süreçlerini ve BGŞ değişikliği durumunda uygulanacak prosedürleri yazılı hale getirmek zorunda olacak. BGŞ’nin görevini yerine getirememesi halinde ise ilgili faaliyetlerin durdurulması ve başka bir yetkili kuruluşun gözetiminde sürdürülmesi gerekecek.
Yönetmelikle birlikte BGŞ’lerin mali bağımsızlığına da vurgu yapıldı. Şirketlerin gelir yapısının tek bir kuruluşa bağımlı olmaması ve faaliyetlerini sürdürebilecek mali yeterliliğe sahip olması şartı getirildi.
Bir diğer önemli değişiklik ise uygunsuzluk yönetiminde yapıldı. BGŞ’ler tespit ettikleri eksiklikleri kendi elektronik uygunsuzluk yönetim sistemlerine kaydedecek, bunları kuruluşa raporlayacak ve Kurumun erişimine açacak. Kritik uygunsuzlukların giderilmemesi halinde ise ilgili işin gözetimini reddedebilecek ve faaliyetlerin durdurulmasını sağlayabilecek.
Yangın güvenliği de düzenlemede öne çıkan başlıklardan biri oldu. Nükleer tesislerde yangına karşı alınan önlemler ile yangınla ilgili projelerin mevcut mevzuata uygunluğu bağımsız gözetim kapsamına dahil edildi.
NDK, yönetmelikle getirilen bazı yeni yükümlülükler için geçiş süreci de tanıdı. Kuruluşlar ve bağımsız gözetim şirketleri, ilave yükümlülükleri 31 Aralık 2027 tarihine kadar yerine getirebilecek. Söz konusu hükümleri Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütecek.
Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), Resmi Gazete'de yayımlanan kapsamlı bir yönetmelik değişikliğiyle nükleer güvenlik ve gözetim standartlarını önemli ölçüde yükseltti. Yapılan düzenlemelerle, daha önce sadece nükleer tesisleri kapsayan bağımsız gözetim faaliyetleri artık radyoaktif atık tesislerini de içine alacak şekilde genişletildi. Bu, özellikle radyoaktif atıkların depolanması ve yönetimi süreçlerinde şeffaflık ve bağımsız denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi anlamına geliyor. Değişiklikler Bağımsız Gözetim Şirketlerinin (BGŞ) görev ve yetkilerini artırırken, onların mali bağımsızlığını da teminat altına alıyor. BGŞ'ler artık gözetim faaliyetlerini tamamen bağımsız yürütebilecek, kontrol noktalarını belirleyebilecek ve gerekli durumlarda habersiz denetimler yapabilecek. Ayrıca, gözetim sonuçlarına bağlı ödeme yapılmasını öngören sözleşme hükümlerine izin verilmeyecek. Kuruluşlara da yeni yükümlülükler getirilerek, gözetim faaliyetlerine ilişkin iletişim yöntemleri, uygunsuzlukların giderilme süreçleri ve BGŞ değişikliği prosedürleri yazılı hale getirilmek zorunda. Kritik uygunsuzlukların giderilmemesi durumunda BGŞ'ler gözetimi reddedebilecek ve faaliyetlerin durdurulmasını sağlayabilecek. Yönetmelik, yangın güvenliği gibi kritik konuları da bağımsız gözetim kapsamına alarak genel güvenlik seviyesini artırmayı hedefliyor. Yeni yükümlülükler için 31 Aralık 2027'ye kadar bir geçiş süreci tanınmıştır.
