Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde alınan kritik bir kararla, Türkiye ile Somali arasında imzalanan 'Ayni Hibe Desteği Anlaşması' onaylandı. Bu karar, yalnızca iki ülke arasındaki diplomatik bağları güçlendirmekle kalmadı, aynı zamanda Türkiye'nin Afrika kıtasındaki yükselen etkisini ve dış politika önceliklerini de mercek altına aldı. Genel Kurul'daki görüşmeler, siyasi partiler arasında Somali'ye yönelik yardım politikaları, ekonomik yatırımlar ve bölgesel güvenlik konularında derinlemesine bir tartışmaya sahne oldu. İktidar kanadı, Türkiye'nin 'kazan-kazan' ilkesiyle hareket ettiğini ve emperyalist güçlere karşı denge unsuru oluşturduğunu savunurken, muhalefet partileri dış yardımların etkinliği ve iç ekonomik koşullar ışığında farklı eleştiriler dile getirdi. Bu anlaşma, Türkiye'nin küresel sahnedeki yerini ve Afrika'daki stratejik konumunu yeniden tanımlayan önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor; peki, bu kararın ardında yatan gerçekler neler?
TBMM Genel Kurulu’nda, Türkiye ile Somali arasında imzalanan “Ayni Hibe Desteği Anlaşması”nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi kabul edildi.
Teklifin görüşmeleri sırasında siyasi partilerin temsilcileri Türkiye’nin Somali politikası, Afrika’daki etkinliği ve dış yardımlar konusunda değerlendirmelerde bulundu.
Yeni Yol Partisi Bursa Milletvekili Cemalettin Kani Torun, Türkiye’nin Somali’ye ihracatının 273 milyon dolara yükseldiğini belirterek Türk şirketlerinin doğrudan yatırımlarının 100 milyon doları aştığını söyledi. Türkiye’nin bölgedeki faaliyetlerinin “kazan-kazan” anlayışına dayandığını ifade eden Torun, Somali’deki varlığın emperyal güçlere karşı denge unsuru oluşturduğunu dile getirdi.
İYİ Parti Adana Milletvekili Ayyüce Türkeş ise Türkiye’nin son 10 yılda Somali’ye yaptığı yardımların 1 milyar doları aştığını öne sürerek hükümetin dış yardım politikalarını eleştirdi. Türkeş, ekonomik sıkıntılar yaşayan vatandaşların durumuna dikkat çekti.
MHP Erzurum Milletvekili Kamil Aydın, Somali ve çevresindeki güvenlik risklerinin uluslararası ticareti tehdit ettiğini belirterek Türkiye’nin bölgede barış ve istikrarı önceleyen sorumluluklar üstlendiğini söylerken, DEM Parti Antalya Milletvekili Hakkı Saruhan Oluç ise konuşmasında bölgesel gelişmelere değinerek Türk-Kürt ittifakının önemine vurgu yaptı.
CHP Grup Başkanvekili Murat Emir, partisinin anlaşmanın içeriğine doğrudan karşı olmadığını ancak Türkiye-Somali ilişkilerinin “asimetrik ve belirsiz” bir zeminde ilerlediğini savundu. Emir, Türkiye’nin dış politikada Batı ile ilişkilerine dair eleştirilerde bulundu. AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta ise Türkiye’nin Afrika’da “yapmak ve onarmak için” bulunduğunu belirterek Somali ile ilişkilerin dostluk ve kardeşlik temelinde güçlendiğini ifade etti.
TBMM Genel Kurulu’nda onaylanan Türkiye-Somali Ayni Hibe Desteği Anlaşması, Türkiye’nin Afrika’daki çok boyutlu dış politikasının önemli bir göstergesi oldu. Anlaşmanın görüşmeleri sırasında siyasi partiler, ülkenin Somali’ye yönelik politikalarını farklı açılardan değerlendirdi. Yeni Yol Partisi milletvekilleri, Türkiye’nin Somali’ye olan ihracatındaki artış ve doğrudan yatırımların ekonomik getirilerini vurgularken, Türkiye’nin bölgedeki varlığının stratejik önemine dikkat çekti. İYİ Parti ise dış yardımların ülke içindeki ekonomik sıkıntılarla çeliştiğini öne sürerek hükümetin dış yardım politikalarını sorguladı. MHP, bölgedeki güvenlik risklerine karşı Türkiye’nin barış ve istikrar odaklı sorumluluklarını belirtirken, DEM Parti bölgesel gelişmelere farklı bir pencereden baktı. CHP, anlaşmaya doğrudan karşı çıkmasa da Türkiye-Somali ilişkilerinin asimetrik yapısını eleştirdi ve dış politikada Batı ile ilişkilere vurgu yaptı. AK Parti ise Türkiye’nin Afrika’da yapıcı bir rol üstlendiğini ve Somali ile ilişkilerin dostluk temelinde geliştiğini savundu. Bu geniş kapsamlı tartışmalar, Türkiye’nin Somali ile olan ilişkilerinin sadece ekonomik veya insani yardımlarla sınırlı kalmayıp, aynı zamanda stratejik, politik ve bölgesel dengeler açısından da büyük bir öneme sahip olduğunu ortaya koydu.
